Orhun Abideleri – Göktürk Yazıtları

21
Görüntüleme

Orhun Yazıtları veya Orhun Abideleri olarak bilinen yazıtlar; üzerleri yazılı, boyları 4 metre civarı olan ve Moğolistan’ın kuzeydoğusunda bulunan Orhun Vadisi’nde toplam 6 adet olan dikili taşlardır.

Bu taşlardan en büyük ve en mühim olanları 716 yılında dikilmiş olan Tonyukuk, 732 yılında dikilmiş olan Kültigin ve 735 yılında dikilmiş olan Bilge Kağan yazıtlarıdır. Kültigin, Bilge Kağan’ın kardeşi, Tonyukuk ise veziridir. Bu yazıtlar Orhun alfabesi ile Göktürklerin Bilge Kağan devrinde yazılmışlardır ve Göktürk / Köktürk yazıtları olarak da bilinirler.

Orhun Abideleri, Türk adının geçtiği ilk Türkçe metinlerdir ve Türk dili, edebiyatı, sanatı, töresi ve Türk tarihi hakkında önemli bilgiler vermektedir.

Orhun Abidelerinde Neler Yazıyor

Orhun Abideleri ilk kez 1889 yılında Rus tarihçi Yardintsev tarafından bulunmuş olsalar bile, üzerlerinde yazılanların ne anlama geldiği 1893 yılında Danimarkalı Vilhelm Thomsen tarafından çözülmüştür. Türklerin bilinen ilk alfabesi olan Orhun alfabesi ile yazılmışlardır.

Bu yazıtlarda Göktürk tarihine ait olaylar, birlik ve beraberlik mesajları, askerliğin esasları, Türk töresi, savaş anıları ve devlet ile milletin birbirlerine olan karşılıklı vazifeleri gibi konulardan bahsedilmiştir.

Üze teŋri basmasar asra yir telinmeser Türk bodun iliŋin törüŋün kim artatı udaçı erti
Üstte gök basmasa, altta yer delinmese, Türk milleti, ilini, töreni kim bozabilecekti

Azerbaycan’ın para birimi olan manatın arka yüzünde Orhun Yazıtları’ndan alıntı resmedilmiştir. Bu alıntı Bilge Kağan yazıtının doğu yüzünden alınmıştır. Aşağıdaki görsel 5 manata aittir.

CEVAP VER

Lütfen yorumunuz girin
Lütfen adınızı girin